با احترام به هيئت تحريريه نشريه اشپيگل

اخيرا عده ای از همکاران و نيز شاگردان من مقاله زير را به من اطلاع داده اند:

»فريب تبليغات باستانی را خوردن ـ سازمان ملل فرمانروای خودکامه ايران را تحسين می کند»

به قلم ماتياس شولتز

 http://www.spiegel.de/spiegel/0,1518,564395,00.html (German)
http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,566027,00.html (English)

اگر گزارش فوق به وسيله ی ايدئولوگ ها نوشته شده بود جای تعجبی نداشت. چرا که معمولا تجديدنظر طلبی تاريخی و اغراض سياسی دوشادوش هم حرکت می کند. اما از آنجا که يک نشريه معتبر جهانی همچون اشپيگل تصميم گرفته است که به سلسله  ای از واقعيت های مخدوش شده که به نوشته های معتقدان به نظريه ی توطئه شباهت دارند اعتبار ببخشد جای تاسف است. من البته در پاراگراف شماره هفت نامه خود به اين گونه تحريف هایِ در واقعيت خواهم پرداخت اما نخست اجازه می خواهم که به برخی از اظهارات آقای شولتز در پاراگراف های يک تا شش نامه خود بپردارم.

1.      آقای شولتز می نويسد: «برخی از يونانيان فاتح را تحسين کرده اند. هرودوت و آشيلوس که پس از مرگ کورش زندگی می کردند او را انسانی مهربان ناميده اند»

شايد آقای شولتز از اين واقعيت با خبر نباشند که اين تنها «برخی از يونانيان» نيستند که به تحسين کورش پرداخته اند اين واقعيتی است که، عليرغم جنگ های متعدد تلخ و خونين مابين يونان و امپراتوری هخامنشی به خصوص جنگ ماراتن (490 پيش از ميلاد) و جنگ های ترموپيل و سالاميس (480 پيش از ميلاد)، وجود داشته است. همچنين اين نکته حقيقت دارد که يونانی های ساکن سرزمين اصلی يونان (واقع در اروپا) برای حفظ استقلال خود به سختی با امپراتوری هخامنشی جنگيده اند. اما چرا بايد ملتی که اين گونه با امپراتوری هخامنشی به مبارزه برخاسته در مورد کورش بزرگ به صورتی استثنايي به «دلبری» بپردازند. علت را بايد در اين واقعيت جست که يونانی هايي که در اصول انديشه متوازن و منطقی گوی سبقت را از همگان ربوده بودند اين واقعيت را تشخيص می دادند که در جنگ بودن با امپراتوری هخامنشی به اين معنا نمی تواند باشد که همه ی اعضا و حاکمان اين امپراتوری «شيطانی هستند» به طور ساده می توان گفت که آن ها اجازه نمی دادند که عواطف سياسی شان به ديگرِی» به پيش داوری بيالايد هر چند که آن ديگری رقيب نظامی آن ها باشد. در واقع کسی يونانيان باستان را وانداشته است که کورش بزرگ را با کلماتی موافق توصيف کند. آن ها  دائرالمعارفی در مورد کورش به قلم گزنفون و به نام «تربيت کورش» نگاشته بودند.

 نمونه پولهاي كشور تاجيكستان

گذشته ای شکوهمند که الهام بخش ملتی دچار تضاد است.

برگرفته از نشريه nationalgeographic

http://ngm.nationalgeographic.com/2008/08/iran-archaeology/del-giudice-text

آن چه در خرابه های تخت جمشید در جنوب ايران، که پايتخت باستانی امپراتوری پرشيا بوده و پس از فتح اين سرزمين به دست اسکندر کبير به آتش کشيده شده، تکان دهنده به نظر می رسد غيبت تصاوير خشونت آميز بر بازمانده های ديوارهای سنگی است. در ميان کنده کاری ها، سربازان را می شود ديد، اما آن ها در حال جنگ نيستند اسلحه هايشان را می توان مشاهده کرد اما هيچ کدام از ميان بيرون کشيده نشده اند. به جای آن عموما نشانه هايي را می توان ديد که خبر می دهند در اين مکان فضايي انسانی در جريان بوده است. مردمان ملل مختلف به صورتی صلح آميز گرد هم آمده اند. با خود هدايا آورده اند، و دست خود را دوستانه بر شانه شخص کناردستی خود گذاشته اند. در زمانه ای که وحشيگری آن مشهود بود به نظر می رسد که تخت جمشيد سرزمينی نسبتا جهانی بوده است. و امروزه نيز خرابه های آن برای بسياری از ايرانيان عميقا يادآور آنچه هايي است که اجداد پارسی شان بودند و انجام می دادند.

تاريخ ثبت شده اين کشور حدود 2500 سال درازا دارد که امروزه به جمهوری اسلامی ايران ختم می شودکه در سال 1979 پس از انقلابی حدودا الهام گرفته از روحانيون محافظه کار که منجر به بيرون رانده شدن پادشاه مورد حمايت غربی ها شد تاسيس گرديده است. جمهوری اسلامی شايد نخستين خداسالاری مدرن مبتنی بر قانون اساسی و تجربه ای گران است. و اين پرسش را پيش می آورد که آيا روحانيونی که دارای افراطی ترين برداشت از اسلام هستند به صورتی موثر بر مردمی حکومت می کنند که سراپا در گذشته غنی ايرانی خويش غوطه ورند.

پرشيا يک امپراتوری فاتح بود که به دلايل مختلف يکی از شکوهمندترين و بخشاينده ترين تمدن های روزگار کهن محسوب می شد. و برای من اين پرسش وجود دارد که مردم کنونی اين کشور تا چه حد با آن بخشی از تاريخ خود که در آن کنده کاری های بازمانده تصوير شده اند مربوط هستند. بر اين بنياد کوشيدم تا دريابم که پرشين در نزد ايرانيان چه معنايي دارد. همين ايرانيانی که در طول دو سفر من در سال گذشته به آن کشور مورد غضب جامعه بين المللی بوده اند. سينمای غرب فرهنگ شان را طرد کرده و رهبران شان را در جريان يک جنگ روبه تزايد شفاهی با واشنگتن تروريست های خطرناکی معرفی شده اند که مشغول ساختن بمب هستند.

واقعيت آن است که نمی توان هويت ايرانی را تکه تکه کرد. چرا که اين هويت مخلوطی است از پيش از اسلام، و پس از اسلام، و دوران غربی شدن. و همه ی اين پاره های متضاد در درون ايرانيان در کنار هم حضور دارند. اما در عين حال يک هويت پرشين هم وجود دارد که ارتباطی با اسلام ندارد. و در عين حال با فرهنگ اسلامی در آميخته است. و نمايش آن را می توان با شنيدن اذان اسلامی از بلندگوهايي که در اطراف تخت جمشيد نصب شده مشاهده کرد. اين به توريست يادآوری می کند که آن ها صرفا در قلمرو پادشاهی پارس ها قرار ندارند بلکه در عين حال در جمهوری اسلامی به سر می برند. اين داستان آن ايرانيانی هم هست که هنوز و لااقل تا حدودی خود را با هويت و ريشه های پرشين خويش معرفی می کنند. شايد در ساختار آن چه اکنون يکی از مناطق خطرناک جهان به حساب می آيد نوعی روحيه هزاره گرايي جريان داشته باشد. پرسش آن است که آيا عناصر سازنده طبيعت زندگانی دوست پرشيايي همچون شراب و عشق و شعر و نغمه پردازی به صورت تاری بر پود زهد و نماز و تقدير گرايي وابسته به اسلام در هم تنبيده است. درست مثل برنامه مخفی کامپيوتری که درپشت صحنه کامپيوتر به آرامی مشغول کار خويش است.

تهران، پايتخت ايران مادر شهر هيجان انگيز و خفه شده به دست هوای آلوده در پای کوه البرز است. بسياری از ساختمان های آن از آجرهای باريک بژ رنگ و نرده های فلزی ساخته شده اند و حالت مجموعه ی کوچکی از ساختمان ها را دارند که پروژه های ساختمانی و پارک ها تداوم آن ها را قطع می کنند. هنوز اين جا و آنجا باغ های زيبايي که ميراث فرهنگ ايرانی است به چشم می خورد. با درختان ميوه و چشمه ها و حوض های پر از ماهی که در پشت ديوارهای آجری جريان دارند.

در زمانی که در ايران بودم دو استاد دانشگاه آمريکايي زاده شده در ايران برای بازديد از زادگاهشان در آنجا بودند. و دولت آن ها را به اتهام زمينه سازی برای ايجاد انقلاب مخملی زندانی کرده بود. اين دو بالاخره از زندان آزاد شدند و وقتی من به آمريکا برگشتم مردم از من می پرسيدند که آيا از اين که در ايران بودی نمی ترسيدی؟ و فرض پرسش کننده ها آن بود که من نيز در خطر زندانی شدن بودم.

اما واقعيت آن است که من در ايران ميهمان بودم و ميهمان برای ايرانيان بالاترين احترام را دارا است. و شيرين ترين ميوه و راحت ترين مکان ها برای نشستن را به ميهمان می دهند. اين عمل بخشی از يک نظام پيچيده ادب سنتی است که تعارف خوانده می شود و متن زندگی را در آن جا فراهم می کند. پذيرايي، مراقبت، امور خانوادگی، مذاکرات سياسی، همه سرشار از تعارفی هستند که مردم بايد نسبت به يکديگر اعمال کنند. اين کلمه اصلا عربی است و از ريشه ی عرفه به معنی دانستن و کسب دانش می آيد. اما مفهوم تعارف بر اساس گفته ی ويليام بی من، مردم شناس ـ زبانشناس دانشگاه مينه سوتا عبارت است از کوچک کردن خود و در عين حال بالا بردن مقام طرف ديگر. او تعارف را «جنگ بر سر دست پايين داشتن» می داند که به صورتی بسيار ظريف اين امکان را فراهم می آورد که در يک جامعه شديدا طبقاتی مثل ايران «مردم بتوانند عملا به صورت دو طرف مساوی با هم تعامل کنند.